سید رضا صانعی شاعر و نقاش کاشانی

استاد سید رضا خان صانعی کاشانی شاعر و نقاش هنرمند معاصر از سادات حسینی کاشان است.

رضا صانعی کاشانی در تیر ماه سال ۱۲۶۵ شمسی در یک خانواده سرشناس و هنرمند در کاشان متولد گردید.

در هنگامی که بیش از پنج یا شش سال از سنش نمی گذشت، پدرش مرحوم میرابوالقاسم در اثر ابتلا به بیماری سل ریوی بدرود حیات گفت و او تحت سرپرستی پدر بزرگش اقا سید محمد صانعی که از تاجران بنام کاشان بود، مراحل کودکی را پشت سر گذاشت.

سید رضا صانعی
استاد سید رضا خان صانعی (سمت راست) استاد سید جواد صانعی (سمت چپ)

از کودکی علاقه زیادی به صنعت فرش و نقش قالی داشت.

کارهای او که امروز اکثراً در ردیف کارهای با ارزش موزه ای است دارای موضوعاتی براساس پرتره و دورنما و به ندرت گل و بوته است.

وی مردی فعال و هوشمند بود که استفاده از کاغذ نقشه به صورت شطرنجی را در کاشان باب کرد.

وی با کمال الملک، اگر نه ارتباطی آکادمیک بلکه رابطه ای دوستانه داشت و آثار هنری خود را به نظر او می رسانید.

استاد سید رضا صانعی تحصیلات خود را در مکتب خانه های قدیمی آغاز می کند و چون چیزی بیش از آنچه خود می دانسته در مکتب خانه نیافت، پس از چندی آنجا را ترک و خود به مطالعه کتب علمی و ادبی و تاریخی پرداخت.

رضا صانعی به زبان های فرانسه و عربی و روسی تسلط کامل داشت و مدتی هم به تدریس زبان فرانسه پرداخت و نظر به این که به هنر نقاشی عشقی وافر داشت، به کار نقاشی می پردازد و دیری نمی پاید که هم ‌طراز بهترین طراحان نقشه قالی در آمده و بر همگنان خود برتری می جوید؛ چنان که درصنعت صورت بافی که تا آن زمان معمول نبوده، ابداع و تصویرهایی ازشخصیت های برجسته دینی و علمی و سیاسی جهان را روی چله قالی می آورد.

بسیاری از آثار استاد صانعی و همچنین دورنماهایی که به همت ایشان بر اساس ضرب‌المثل های ایرانی به وجود آمده در موزه های معروف دنیا ضبط و بسیار در خور توجه است.

استاد سید رضا خان صانعی از نظر خط به ویژه در دوران جوانی یکی از بهترین خطاطان معاصر کاشان به شمار می رفته و در موسیقی بویژه نواختن تارمهارت داشته است.

استاد صانعی ذوق و طبع شعر گویی نیز داشت. چنان که وی را می توان از شاعران طراز اول و نکته سنج و نازک اندیش عصر حاضر دانست و به راستی اشعارش در سلامت و روانی سعدی گونه و دراوج استحکام و انسجام است.

آقا رضا خان صانعی مردی قوی و ورزشکار بود و حدود ۱۰۰ سال عمر کرد.

کسانی به یاد می آورند که تا اواخر عمر کار می کرد و تمرکز ذهنی و حواس خود را به هیچ وجه از دست نداده بود.

ویژگی خاص سیدرضا خان که نقشه های او به نقشه های خان معروفند، سرعت عمل و خلاقیت فوق العاده او بود بصورتی که روزی یک طرح تا غروب قلم می زد.

معروف است که او در حین کار از پاک کن استفاده نمی کرده است.

هنرمندان کاشان کمتر در انقیاد کارفرمایان بوده و به نوعی در کار خود آزادی عمل داشته اند. با این وصف رضا صانعی طرحهای بسیاری برای کمپانیهای فرش تهیه کرده است. از نقشه های معروف او، نقش شیخ صفی و نقش لچک ترنج شاه عباسی است.

سرانجام داس اجل در ۵ شهریور سال ۱۳۶۶ پیکر مردی را از میان ما ربود که طی بیش از یک صد سال، عمر شریف خویش را صرف خدمت به جامعه ادب و هنر نمود و پیکر شریفش را در مزار دشت افروز کاشان به خاک سپردند.

صانعی مردی مهمان نواز و به قولی سفره دار بود، فرزندان بسیار داشت و یکی از ایشان به نام جواد؛ نقاش و طراح هنرمندی بود که در سن ۲۷ سالگی درگذشت و از دخترانش بانوی هنرمند، اکرم السادات به کار بافت هنرمندانه نقش های پدرش سیدرضا خان و همسرش میرزانصرالله خان نقاش زاده مشغول است.

نمونه اشعار سید رضا صانعی کاشانی

دلا گشایش بخت از ستاره می خواهی

هزار مرتبه از سرگذشت آب و هنوز

به غیر زشتی اعمال در سراسر عمر

نکرده کوشش و کار از کمال بی خردی است

به گوش حلقه ی طاعت نکرده در همه حال

دلا برفتی و گویی که ترک عشق کنم

***

ترا ببین که ز بیچاره چاره می خواهی

در این تلازم پیچان کناره می خواهی

چه کرده ای تو که عمر دوباره می خواهی

که مال و جاه، برون از شماره می خواهی

ز ممکنات جهان گوشواره می خواهی

چه کارها ز من هیچ کاره می خواهی

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

− 1 = 2